مکانیزه شدن صنعت چای

مقاله‌ای درباره ضرورت مکانیزه شدن صنعت چای ایران

به منظور تامین نیروهای انسانی کارگری در مقاطع مناطق مختلف کاشت وداشت وبرداشت چای وبه جهت جلوگیری از وارد آمدن هرگونه خسارت به باغداران چای شرط اساسی برای توسعه کشاورزی چای در ایران مکانیزه کردن باغ های چای امری ضروری واجتناب ناپذیر است.

مهندس سید عبداله میرحسینی مقدم  مشاور فنی صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور مقاله‌ای را با موضوع ضرورت مکانیزه کردن صنعت چای در اختیار پایگاه اطلاع رسانی نوش آنلاین قرار داده است که در ادامه آن را می‌خوانید:

********

ابتدا عملیات کشاورزی توسط انسان بوسیله آبزار آلات چوبی بسیار ساده انجام می‌گرفت. سپس با پیدایش آهن ؛ از آن برای ساخت انواع خیش‌ها استفاده شده این سیر تکامل استفاده از وسایل وابزار آلات همچنان ادامه یافت تا اینکه موتور بخار در اواخر قرن ۱۸ توسط جیمز وات اختراع شد . صد سال بعد ،    یعنی اواخر قرن نوزدهم در تراکتورهای زراعی غول پیگیری که برای مزارع وسیع امریکا ساخته شده بودند ؛ موتور بخار بکار گرفته شد . لیکن بعلت محدودیت‌های فراوان از قبیل بازدهی پایین وابعاد بزرگ ووزن زیاد موتورهای بخار جای خود را به موتورهای احتراق داخلی دادند واز اوایل قرن بیستم تاکنون روزبروز بر کیفیت این تراکتور افزوده می‌شود .

این روند که شاید بتوان ابتدای آن را به ده هزار سال پیش نسبت داد مکانیزاسیون کشاورزی  می‌نامند. مکانیزاسیون کشاورزی به معنای مکانیکی کردن عملیات کشاورزی است و دارای دومعنای عام وخاص که معنای خاص آن صرفاً شامل تکنولوژی ماشینی ومسائل مرتبط با آن در کشاورزی است . در حالیکه معنی عام مکانیزاسیون تمامی‌مسائل و تجزیه وتحلیل‌های کلی مرتبط با کشاورزی ومدیریت آنها را شامل می‌شود . مکانیزاسیون را می‌توان چنین تعریف کرد استفاده از تکنولوژی روز در کشاورزی برای توسعه پایدار

اهداف کلی مکانیزاسیون را می‌توان چنین برشمرد :

۱- افزایش تولید

۲- کاهش هزینه‌ها

۳- کاهش سختی کار کشاورزی وافزایش جذابیت آن

۴- افزایش بهره وری از نیروهای کارگری

۵- افزایش کیفیت کار زراعی وامکان انجام آن در کمترین مدت زمان

۶- انجام به موقع عملیات کشاورزی

مبحث مکانیزاسیون در ایران از اوایل قرن چهاردهم شمسی و با ظهور سلسله پهلوی آغاز شد و  اولین تراکتور در سال ۱۳۰۸ وبمنظور آموزش دانشجویان فلاحت کرج از اروپا وارد گردید.اما مکانیزاسیون کشاورزی در ایران موضوعی است که طی سالهای گذشته یا بهتر بگوئیم ازسال ۱۳۴۵ ، یعنی سالی که قرارداد بین ایران وجمهوری رومانی به منظور خرید تراکتور وبعضی ادوات کشاورزی منعقد شد وتعداد تراکتور ازآن سال در کشور روبه فزونی گذاشت مورد بحث متخصصین فن بوده است .

 سابقه مکانیزاسیون در باغ‌های چای

قبل از انقلاب هیچ گونه مدارک ومستنداتی دال بر کاربرد ماشین‌های هرس ، چای چین ، وجین کار موجود نمیباشد بنابه اظهار تعدادی از کارشناسان بازنشسته سازمان چای یکبار ماشین چای چین در باغ‌های املش مورد آزمایش قرار گرفت ولی بعدها متوقف شد . پس از انقلاب ، خصوصاً پس از تاسیس پژوهشکده چای وبهاء دادن به عملیات به زراعی در باغ‌ها این امر رشد خیلی خوبی را به همراه داشت بطوریکه تا قبل از طرح اصلاح ساختار چای ( ۱۳۷۹) و انحلال سازمان چای ( سال ۱۳۸۳) یکی از اهداف اصلی پژوهشکده چای احداث باغ‌ها ی آزمایشی در مراکز دهستان‌ها بوده که چایکاران غرب گیلان استقبال بیشتری به عمل آوردند. ومردم نسبت به خرید ماشین‌ها ی هرس وچای چین اقدام نمودند ولی متاسفانه در شرق گیلان برعکس قیچی‌های برگ چین رونق بیشتری گرفت ویکی از اثرات مخرب قیچی ترویج فرهنگ بد برگ چینی وضعف عمومی‌بوته‌های چای بوده است که تاکنون هیچ گونه اقدام عملی جهت حذف آن صورت نگرفته است .

 ضرورت مکانیزه کردن باغ‌های چای

به منظور تامین نیروهای انسانی کارگری در مقاطع مناطق مختلف کاشت وداشت وبرداشت چای وبه جهت جلوگیری از وارد آمدن هرگونه خسارت به باغداران چای شرط اساسی برای توسعه کشاورزی چای در ایران مکانیزه کردن باغ‌های چای امری ضروری واجتناب ناپذیر است ومسئله ای که در حـــال حاضر مــورد توجه قراردارد این است که مکانیزاسیون تا چه حد بر اشتغال تاثیر می‌گذارد وآیا ورود ماشین که منجر به رها شدن بخشی از نیروی کار انسانی می‌گردد مشاغلی جدید ناشی از افزایش محصول وامکانات کشت مضاعف را باشد بوجود خواهد آورد که منجر به جذب این نیروهای رها شده گردد یا خیر ؟ پاسخ چنین است که مکانیزاسیون صحیح کشاورزی نه تنها باعث کاهش اشتغال در این بخش نخواهد شد بلکه می‌تواند فرصت‌های اشتغال جدیدی را نیز فراهم آورد ( ازقبیل نیروهای فنی کار ، تعمیرگاه لوازم یدکی و  نمایندگی‌های فروش وغیره ) وهم چنین باعث کاهش هزینه‌های باغداری وافزایش درامد باغداران چای را سبب می‌گردد.

 اصلاح ساختار بوته‌ها در باغ‌های چای قبل از اجرای مکانیراسیون

برای ایجاد مشخصات ایده آل در باغ‌های چای به جهت استفاده صحیح واصولی از ماشین می‌بایست به آماده سازی قطعات چایکاری قبل از بکارگیری از ماشین آلات داشت وبرداشت اقدام نمود که برای انجام این امر در باغ‌هایی که بوته‌ها به صورت ردیفی نبوده واز اسکلت بندی قوی ومناسب وسطح گسترش خوبی برخوردار نباشند وهم چنین فضای خالی بین ردیف‌ها وجود داشته با انجام عملیات هرس مورد نظر در فصل مناسب وغلط گیری در فضاهای خالی ، باغ را برای استفاده از ماشین آماده می‌نماییم که عملیات هرس در سال اول با انجام هرس کف بر وانجام سیکل هرس که تا ۵ سال ادامه خواهد داشت بوته‌ها را جوان وآماده می‌نماییم واز آن به بعد نیز به سیکل سرهرس که هرساله صورت می‌پذیرد وحفظ برگ‌های مغذی در چین اول واستفاده به موقع از انواع کودها(حیوانی – کود سبز وهوموس وکودهای شیمیایی ) ووجین وآبیاری ودفع آفات وبیماریها وغیره بوته‌ها را در شرایط ایده آل برای استفاده از ماشین آماده می‌نماییم .

مشخصات باغ‌های چای برای استفاده از ماشین

اهداف مکانیزه کردن باغ‌های چای در صورتی امکان پذیر است که اولاً بطور صحیح واصولی بهره گرفته شود وثانیاً برنامه ریزی دقیق ترویجی باغداران چای را تشویق به انجام بهزراعی در باغ‌ها وباغداری مکانیزه که با باغداری سنتی چای تفاوت فاحش دارد آشنا نمود.

باتوجه به اینکه ماشین بایستی در روی ردیف‌های چایکاری بطور یکنواخت ومستقیم حرکت نماید . لازم است بوته‌ها در باغ‌های چای به صورت ردیفی ودرصورت امکان ردیف‌ها طولانی وعاری از فضاهای خالی بین بوته‌ها باشد که در این صورت راندمان کار دستگاه و سهولت کار با آن رضایت بخش بوده وکیفیت محصول برداشت شده بوسیله ماشین برداشت یکنواخت وهمگن خواهد بود. وبطور کلی در شرایطی که  بوته‌ها ردیفی نباشند امکان استفاده از ماشین‌های هرس وبرگ چین میسر نخواهد بود . سطح یکنواخت وپیوسته بوته‌ها یکی دیگر از عوامل موفقیت در استفاده از ماشین است که باعث بازدهی زیادتر محصول می‌گردد. اسکلت بندی بوته‌ها نیز می‌بایست قوی وبوته‌ها در طول شاخه‌ها بدون گره وپیچ خوردگی باید باشند تا عبور مواد غذایی از ریشه به جوانه‌های انتهایی به سهولت صورت پذیرد که این امر باعث افزایش تعداد دفعات برگ چینی وبالنتیجه افزایش محصول را سبب می‌گردد. واسکلت بندی  بوته‌ها ، باید طوری باشد که بوته بتواند هنگام انجام عملیات ماشینی تحمل وزن ماشین را بنماید ارتفاع بوته‌ها از دیگر عوامل موثر برای امر مکانیزاسیون در باغ‌های چای است که این ارتفاع نباید کمتر از ۶۰ سانتی متر باشد چون در بوته‌های با ارتفاع کم به دلیل نداشتن دید کافی اپراتور ، کنترل برداشت غیر ممکن وغیر اصولی بوده ودرصورت برداشت محصول بدست آمده غیر استاندارد و نامرغوب خواهد بود .

 

مقایسه تعدادی از مزیت‌های ماشین در باغ ( برتری‌های مکانیزاسیون ) :

– یک تراکتور مساحتی حدود ۲ هکتار زمین را در عرض ۸ ساعت شخم می‌زند در حالی که برای شخم زدن همین مساحت زمین در مدت ۸ ساعت حدوداً نیاز به ۳۵ نفر کارگر میباشد .

– یک کارگر با ۸ ساعت کار مفید مساحتی حدود ۴۰۰ متر مربع از باغ چای را می‌تواند فوکا ( بلو ) بزند که با یک دستگاه تیلر مجهز به کولتیواتور همین زمان میتوان مساحتی حدود ۳۵۰۰ متر مربع را بلوزد. که تقریباً ۹ برابر کار یک نفر کارگر است .

– یک نفر کارگر برگ چین با دست حدود ۴۰ کیلوگرم چای می‌تواند در طول ۸ ساعت برداشت نماید در حالیکه با یک ماشین برداشت یک نفره حدود ۲۵۰ کیلوبرگ وبرگ چین دونفره حدود ۸۰۰ کیلوبرگ برداشت می‌شود.

مثال‌های فوق کلاً برتری ومزایای ماشین‌ها را بخوبی نشان می‌دهد.

 پیشنهاد نهائی 

باتوجه به اینکه حدود ۸۵% از باغ‌های چای ایران زیر ۵/۰ هکتار بوده وکمتر از ۵% باغ‌های چای مکانیزه می‌باشند بایستی برای اجرایی کردن مکانیزاسیون در باغ‌های چای پس از آماده کردن باغ‌ها ازطریق تشکل‌های قانونمند ، شرکت‌های تعاونی مکانیزاسیون زیر نظر صندوق حمایت از توسعه صنعت چای تشکیل وپس از بررسی‌های قانونی با پرداخت وام‌های دراز مدت جهت خرید ماشین آلات ( ماشین‌های  هرس ، برگ چین ، کولتیواتور و …. ) اقدام نمود واین امر نیاز به یک بررسی کارشناسی تمام عیار بوده وبرای صنعت چای کشور الزامی‌است.

کد خبر : 16310 تاریخ انتشار:۱۳۹۷/۰۲/۰۹ - ۲۱:۰۱

بیشتر بخوانید

نظر شما