علیرضا خدمتی
در گفت‌وگو با یک کارشناس صنعت نوشیدنی مطرح شد

فقر خلاقیت در بسته‌بندی نوشیدنی ایران

یکی از مشکلات در صنعت بسته بندی نوشیدنی ایران، برتری بسته بندی پت یا پلاستیکی است و دلایل اصلی استفاده از از این نوع بسته بندی ارزان بودن آن است.

 

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نوش آنلاین سیران سعدی در  شماره دی ماه مجله آینده روشن مصاحبه ای را با علیرضا خدمتی، کارشناس صنعت نوشیدنی انجام داده که در ادامه می‌خوانید.

********

بسته‌بندی صنعت نوشیدنی در ایران نه خلاقانه است و نه همه نیازهای صنعت نوشیدنی ایران را فراهم می‌کند. البته به غیر از چند برند معروف که بسته‌بندی‌های استانداری دارند، وضعیت شرکت‌های دیگر چندان مناسب نیست. علیرضا خدمتی کارشناس صنعت نوشیدنی با برشمردن این موارد می‌گوید که  بسته‌بندی پت یا پلاستیک از معضلات بسته‌بندی نوشیدنی در ایران است. این کارشناس صنعت نوشیدنی از مزایا و معایب هر کدام از انواع بسته‌بندی نوشیدنی در ایران هم می‌گوید. خدمتی کارشناس شیمی‌دارد و حدود هفت سال است در زمینه طراحی فرمولاسیون نوشیدنی در شرکت‌های مختلفی فعالیت کرده است. گفتگوی ما را با این کارشناس صنعت نوشیدنی بخوانید:

آقای خدمتی یک راست به سراغ اصل ماجرا برویم. به نظر شما صنعت بسته‌بندی نوشیدنی‌ در ایران چه نواقصی دارد؟

یکی از مشکلات در صنعت بسته بندی نوشیدنی ایران، برتری بسته بندی پت یا پلاستیکی است و دلایل اصلی استفاده از این نوع بسته بندی برای نوشیدنی در ایران قیمت ارزان، حجم کمتر، حمل و نقل راحت و سبک بودن است، اما پت بسته بندی مناسبی برای نوشیدنی نیست. البته بسته بندی پت در محصولاتی مانند نوشابه به دلیل اینکه سرد پر می‌شود و حرارتی داده نمی‌شود، تا حدودی بهتر است اما در نوشیدنی‌هایی مانند آبمیوه و ماءالشعیر استفاده از این نوع بسته بندی مناسب نیست زیرا محصولاتی که با فرایند حرارتی تولید می‌شوند، مناسب پت نیست. در این فرایند به وسیله حرارت میکروب‌ها از بین می‌رود. جالب اینکه بسته بندی پت در صنعت نوشیدنی ایران غالب است. کافیست به یک فروشگاه مواد غذایی بروید و تعداد زیاد نوشیدنی با بسته‌بندی پت را مشاهده کنید. مشکلات این نوع بسته بندی زیاد است که اگر لازم باشد در ادامه مصاحبه به آن بیشتر اشاره می‌کنم.

در کشور ما علاوه بر پت از چند نوع بسته بندی دیگر از جمله تتراپک هم استفاده می‌شود. بسته بندی تتراپک چند لایه است و شامل یک تا دو لایه نایلون، یک لایه آلومینیم و یک لایه کارتن است. تتراپک بسیار سالم و به لحاظ محیط زیستی پرفایده است. البته این نوع بسته بندی در ایران تولید نمی‌شود یعنی کارخانه تولید آن در ایران نیست و از خارج کشور وارد می‌شود. بسته‌بندی شرکت‌هایی مانند سان استار، سن ایچ و تک دانه تتراپک است و رقم بسیار بالایی از ارز برای وارادت این بسته بندی هزینه می‌شود. این موضوع یکی از نواقص صنعت بسته بندی نوشیدنی کشور ماست و چه خوب که مسئولان صنعت در کشور فکری به حال این وضعیت کنند و دست کم یک کارخانه تولید این نوع بسته بندی را در کشور راه‌اندازی کنند.

جناب خدمتی جدا از بحث پت که به آن اشاره کردید یک بحث قدیمی‌میان تولیدکنندگان صنعت نوشیدنی درباره بهترین بسته بندی از جمیع جهات وجود دارد. به نظر شما بهترین بسته بندی از میان فلزی، شیشه‌ای و حتی پت کدام است؟

شیشه بهترین نوع بسته بندی است. یکی از دلایل آن از لحاظ سلامتی است. شیشه با هیچ ماده شیمیایی وارد واکنش نمی‌شود. ضمن اینکه هرگونه مشکل میکروبی با شستشو از بین می‌رود. همچنین سالم ترین و شکیل ترین نوع بسته بندی به شمار می‌رود و قابلیت بازیافت هم دارد. البته پت هم قابلیت بازیافت دارد، اما نمی‌توان در صنعت غذا از آن استفاده کرد. بسته بندی پت به دلیل سبک بودن و قیمت پایین بسیار مورد توجه تولیدکنندگان صنعت نوشیدنی قرار دارد. البته بسته‌بندی شیشه‌ای مشکلاتی مانند سنگین بودن و شکستن هم دارد. ضمن اینکه در بسته بندی شیشه‌ای ضایعات هم بسیار زیاد است و گران ترین نوع بسته بندی در ایران از لحاظ تولید داخلی است. بسته بندی فلزی هم که رایج ترین نوع بسته بندی در صنعت نوشیدنی جهان است، نسبت به پت مزیت‌هایی دارد، اما در مقایسه با شیشه من فکر می‌کنم از ضریب سلامت کمتری برخوردار است. در بسته بندی قوطی‌های فلزی مشکل دهانه آن وجود دارد که به راحتی نمی‌ریزد و در محصولاتی مانند رانی با تکه‌های میوه این مشکل بیشتر دیده می‌شود. یکی دیگر از مشکلات این نوع بسته بندی این است که در آن یک بار باز می‌شود و محتویات آن را نمی‌توان نگه داری کرد.  این را هم نباید فراموش کنید که هر کدام از این نوع بسته بندی‌ها برای نوعی محصول مناسب است. برای مثال شیشه برای نوشیدنی‌های ورزشی مناسب نیست زیرا ممکن است در هنگام ورزش کردن ضربه بخورد و بشکند.

در بازار ایران انتخاب نوع  بسته بندی چه تاثیری در فروش نوشیدنی‌ها دارد؟

تجربه من می‌گوید که بسته بندی در فروش نوشیدنی بسیار تاثیرگذار است و حتی بعضی مواقع آن قدر که بسته‌بندی در فروش محصول مهم است، خود محصول نوشیدنی ندارد. قبل از هرچیز دیدگاهی که بسته بندی به مشتریان می‌دهد و آنها را از محتویات نوشیدنی مطلع می‌کند، بسیار مهم است. بسته بندی باید به گونه‌ای باشد که مشتری را کنجکاو کند. در واقع شانس اول همه برای موفقیت و جذب سریع مشتری در صنعت نوشیدنی، نوع بسته بندی است و امروزه دغدغه تمام شرکت‌های تولیدکننده نوشیدنی است تا با یک بسته بندی شکیل و طراحی مناسب  نگاه مشتری را مجذوب محصول خود کنند. بعضی از شرکت‌های بزرگ نوشیدنی در ایران به این موضوع توجه ویژه‌ای دارند و هزینه زیادی هم برای آن خرج می‌کنند. به عنوان مثال بسته بندی تتراپک شرکت سان استار بسیار عالی است و در آن به گونه‌ای است که انگار از در بطری پت یا شیشه ریخته می‌شود. حتما می‌دانید یکی از مشکلات استفاده از بسته بندی تتراپک این است که ریختن آن در لیوان سخت است و اینکه تمام محتویات آن خالی نمی‌شود. شما اگر دقت کنید  در بعضی محصولات این مشکل به وضوح دیده می‌شود، اما تبلیغ سان استار برای بسته بندی به این گونه بوده است که تتراپک را با پت ترکیب کرده و برای دهانه نوشیدنی از پت استفاده کرده و برای بسته بندی هم از تتراپک استفاده کرده است. جالب اینکه این نوع بسته بندی تا سه سال در انحصار شرکت سان استار است. به هرحال عرض من این است که بسته بندی نوشیدنی یک فاکتور کلیدی در فروش آن است و آن قدر اهمیت دارد که شرکتی مانند سان استار تا این حد هزینه می‌کند.

آیا به نسبت جهان بسته بندی نوشیدنی در ایران خلاقانه است یعنی کارهای متمایزی در آن دیده می‌شود که حتی قابلیت الگوبرداری جهانی داشته باشد؟

بسته بندی نوشیدنی در ایران شاید چاپ و برچسپ مناسبی داشته باشد، اما خلاقیت به این معنا که مثلا متناسب با نوع نوشیدنی طراحی شود یا بتواند چیزی بیش از بسته بندی قبلی به مشتری بدهد به هیچ عنوان خلاقانه نیست. البته این نظر من است اما تصور می‌کنم که صنعت نوشیدنی ایران به نوعی فقر خلاقیت دارد. البته فراموش نکنیم که بسته‌بندی منحصر به فرد و خلاق گران در می‌آید و مردم توان پرداخت آن را ندارند. نهایت خلاقیت در بسته بندی نوشیدنی در ایران نوع پوشش و طراحی آن است. بنابراین بسته بندی نوشیدنی در ایران به لحاظ خلاقیت و کیفیت با دنیا خیلی فاصله دارد. مثلا کوکاکولا به مناسبت‌های مختلف از جمله جام جهانی فوتبال و المپیک بسته بندی‌های متنوعی به بازار می‌دهد، اما در ایران همیشه بسته بندی‌ها به یک شکل است و گویا هیچ مناسبتی وجود ندارد که باعث شود نوعی تنوع در این بسته بندی‌ها به وجود بیاید.

آقای خدمتی به عنوان سوال آخر آیا خبر دارید که مواد اولیه برای انواع بسته‌بندی نوشیدنی در ایران چگونه تامین می‌شود؟  مثلا وارداتی است یا در داخل کشور وجود دارد؟

در بسته بندی شیشه تمام مواد آن داخلی است و چندین مجموعه بزرگ این کار را انجام می‌دهند. در بسته بندی فلزی هم تنها دو کارخانه در ایران برای تولید آن وجود دارد که در شش ماهه اول سال که اوج کاری است نمی‌توانند حتی یک سوم بازار ایران را هم تامین کنند و از آلمان، مالزی و ترکیه بطری فلزی وارد می‌شود. البته این دو کارخانه هم ماده اولیه بسته بندی فلز را از خارج وارد می‌کنند. همچنین بخش عمده بسته بندی تتراپک از فرانسه وارد ایران می‌شود و بعضی از شرکت‌ها از چین هم وارد می‌کنند. اما بسته بندی شیشه و پت کاملا داخلی هستند. نکته مهم دیگر این است که بسته بندی شرکت‌های نوشیدنی داخلی که وارداتی هستند، شامل استانداردهای اروپایی می‌شود. برای مثال بسته‌بندی بعضی از برندها  از جمله سان استار با شرکت‌های تولیدی نوشیدنی در اروپا از یک جنس است، اما نوع بسته بندی از لحاظ شکل و ظاهر متفاوت است.

کد خبر : 11283 تاریخ انتشار:۱۳۹۶/۱۱/۰۹ - ۲۱:۲۹

بیشتر بخوانید

نظر شما